در برخی از رشته های دانشگاهی به ویژه رشته های علوم انسانی و روانشناسی درسی به نام « پروژه یا پایان نامه « وجود دارد که به عنوان پروژه ، رساله پایان دوره در سطح کارشناسی و یا کارشناسی ارشد شناخته می شود .
دانشجوی دوره ی دکترا هم طبعا باید دانشنامه یا تز بنویسد که گزارش چند سال مطالعه و پژوهش کردن در یک موضوع خاص است.
اجزاء و ساختار گزارش پروژه دوره ی کارشناسی و رساله ی کارشناسی ارشد و دانشنامه ی دوره ی دکترا معمولا هر دانشگاهی فرمت خاصی را برای دانشجویان دوره های مختلف تحصیلی خود برای نوشتن گزارش پایان نامه تعریف می کند که اکثر آن ها تقریبا دارای اجزاء زیر هستند :
جلد ، صفحه سفید ، صفحه عنوان ، صفحه رعایت شئون فرهنگی ،پیشگفتار ، تقدیم نامه ، سپاس نامه ، صفحه ی فهرست مطالب ،صفحه ی فهرست شکل ها و جدول ها ، گراف ها ، چکیده ، بخش های متن اصلی ، خلاصه ی هر فصل مستقل در انتهای همان فصل و ترجیحا به فارسی و انگلیسی ، نتیجه گیری ، خلاصه کل مطلب ،پیشنهادها؛ محورهای مطالعه و گسترش بیشتر، پیوستها ، فهرست منابع ، چکیده ، صفحه عنوان ، صفحه سفید ، در رساله ی کارشناسی ارشد و دانشنامه دکترا برگ تایی هم باید وجود داشته باشد که معمولا قبل از پیشگفتار درج می شود .
در نوشتن نسخه ی اولیه ی پایان نامه ، مقاله ، و گزارش های دانشجویی ، جهت ارائه به اساتید راهنما حداقل نکات زیر باید رعایت گردد و بعد از تایید اساتید راهنما نسخه نهایی در فرمت تعیین شده پایان نامه ها توسط دانشگاه و نشریات یا کنفرانسها قرار دهید .
معمولا پایان نامه ها در پنج یا شش فصل نوشته می شوند که اینجا ساختار پیشنهادی یک پایان نامه شش فصلی به صورت زیر است .
مقدمه : مسئله و چالشی که قصد دارید در پایان نامه مطرح کنید ، باید به طور دقیق واضح با ذکر منابع در فصل اول پایان نامه توضیح داده شود .
آیا این مسئله مهم است ؟ در کجاها کاربرد دارد ؟ و دیگر پژوهشگران برای حل این مسئله از چه راهکارهایی استفاده کرده اند ؟و علت مهم بودن آن چیست؟
معمولا فصل اول دارای چهار بخش زیر است که عبارتند از :
مقدمه ، موضوع پژوهش و مسئله ، اهمیت ، ضرورت و اهداف تحقیق و نهایتا ساختار پایان نامه.
در فصل دوم پایان نامه ، باید تعاریف و پیشینه ی تحقیق (داخلی – خارجی ) به طور کامل توضیح داده شود لازم به ذکر است که تعاریف مورد نیاز و پیشینه ی تحقیق باید از منابع معتبر جدید داخلی و خارجی استفاده شود .
در فصل سوم تاکید بر روی الگوریتم ها ، و راه حل های قبلی ای است که تاکنون ارائه شده اند و آنها به طور مشروح شرح داده می شوند.
معایب تکنیک های قبلی مورد بحث قرار داده می شوند ؛ روش تحقیق و تحقیقاتی که باید صورت بگیرد تا مسئله ی مورد نظر حل گردد و علت و دلائل ارائه ی راهکارهای جدیدی که برای حل مسئله ی مورد نظر ، مد نظر است در این فصل مطرح می گردد .
در فصل چهارم راه حل های پیشنهادی ،ترکیبی و مقایسه ای با شرح کامل تئوری و فلسفه ی آنها مطرح می گردد و نتایج شبیه سازی ، پیاده سازی ، ارزیابی و مقایسه ی الگوریتم ها با شرح کامل محیط پیاده سازی ،داده های استفاده شده و نحوه ی شبیه سازی وپیاده سازی در فصل پنجم نوشته می شود و نهایتا نتیجه گیری و پیشنهاد ها در به رشته ی تحریر در می آیند .
