طرح سوالات مصاحبه باز و بسته در پرسشنامه پایان نامه ارشد در رشته های مختلف تحصیلی به کار می رود.
مصاحبه باز و مصاحبه بسته دو نوع از روشهای گردآوری اطلاعات در تحقیقات کیفی و کمی هستند که هر کدام کاربردها، ویژگیها و مزایای خاص خود را دارند. در ادامه به تعریف و توضیح هر یک همراه با مثال پرداخته میشود.
مصاحبه بسته
مصاحبه بسته به مصاحبهای اطلاق میشود که در آن سؤالات از پیش تعیینشده و استاندارد شده هستند و پاسخها در قالب گزینههای محدود و مشخص ارائه میشوند. این نوع مصاحبه معمولاً ساختار یافته و رسمی است و در تحقیقات کمی، نظرسنجیها و ارزیابیها استفاده میشود.
ویژگیها:
سؤالات کاملاً مشخص و ثابت هستند.
پاسخدهندگان باید از میان گزینههای از پیش تعیینشده یکی را انتخاب کنند.
تحلیل دادهها آسانتر و سریعتر است.
مناسب برای تحقیقات مقایسهای یا آماری است.
مزایا:
قابلیت مقایسه: نتایج به راحتی قابل مقایسه هستند.
کارآیی بالا: زمان مصاحبه کوتاهتر است.
تکرارپذیری: میتوان آن را در گروههای بزرگتر یا شرایط مشابه تکرار کرد.
معایب:
ممکن است عمق پاسخها کم باشد.
انعطافپذیری ندارد و نمیتواند به کشف مسائل جدید کمک کند.
مثال:
یک پژوهشگر در حال بررسی رضایت مشتریان از خدمات یک بانک است و از مصاحبه بسته استفاده میکند. نمونه سؤالات ممکن است به صورت زیر باشد:
آیا از خدمات بانک راضی هستید؟
- بله
- خیر
کیفیت خدمات را چگونه ارزیابی میکنید؟
- عالی
- خوب
- متوسط
- ضعیف
مصاحبه باز
مصاحبه باز به مصاحبهای گفته میشود که در آن پرسشها انعطافپذیر و غیرساختار یافته هستند و پاسخدهندگان میتوانند به صورت آزادانه و با جزئیات نظرات و تجربیات خود را بیان کنند. این نوع مصاحبه بیشتر در تحقیقات کیفی، مطالعات عمیق و بررسی تجربیات انسانی به کار میرود.
ویژگیها:
پرسشها باز هستند و پاسخدهندگان محدود به گزینه خاصی نیستند.
امکان کشف اطلاعات و بینشهای جدید وجود دارد.
تعامل و گفتوگوی بیشتری بین مصاحبهکننده و مصاحبهشونده رخ میدهد.
مزایا:
عمق اطلاعات: پاسخها جامعتر و عمیقتر هستند.
انعطافپذیری: امکان پیگیری موضوعات جدید و پیشبینینشده وجود دارد.
مناسب برای مطالعات اکتشافی: میتواند به تولید فرضیههای جدید کمک کند.
معایب:
پیچیدگی در تحلیل: تحلیل پاسخها زمانبر و دشوار است.
زمانبر بودن: انجام مصاحبه و پردازش دادهها به زمان بیشتری نیاز دارد.
ممکن است پاسخها قابل مقایسه نباشند.
مثال:
یک محقق میخواهد تجربه بیماران از بستری شدن در بیمارستان را بررسی کند. سؤالات مصاحبه ممکن است شامل موارد زیر باشد:
"لطفاً تجربه خود از خدمات بیمارستان را توضیح دهید."
"چه عواملی در راحتی شما هنگام بستری مؤثر بودند؟"
"آیا پیشنهادی برای بهبود خدمات دارید؟"
تفاوتها بین مصاحبه باز و بسته:
| ویژگی | مصاحبه بسته | مصاحبه باز |
|---|---|---|
| نوع سؤال | مشخص و استاندارد | آزاد و انعطافپذیر |
| پاسخها | محدود به گزینهها | بدون محدودیت |
| هدف | جمعآوری اطلاعات کمی | کشف بینشها و اطلاعات کیفی |
| زمان اجرا | کوتاه | طولانی |
| سهولت تحلیل | آسان | پیچیده و زمانبر |
کاربردها:
مصاحبه بسته: مناسب برای تحقیقات کمی، پرسشنامههای استاندارد، و ارزیابیهای سازمانی.
مصاحبه باز: مناسب برای مطالعات عمیق، تحلیل تجربیات و پدیدههای پیچیده.
انتخاب نوع مصاحبه به اهداف تحقیق، ماهیت موضوع و منابع موجود بستگی دارد. در بسیاری از موارد، ترکیبی از هر دو نوع مصاحبه (مصاحبه نیمهساختار یافته) میتواند نتایج بهتری ارائه دهد.
طراحی سؤال » سؤالات بسته در مقابل سؤلات باز :
از سوی دیگر سؤالات باز برای مطالعات اکتشافی مناسب است که ما اطلاعات نظری جهت محدود کردن پاسخ های مردم نداریم .
علاوه بر این ، وقتی محققان نتوانند از قبل تمام پاسخ های احتمالی به یک سؤال را پیش بینی کنند سؤالات بسته مناسب نیستند .
فرض کنید که ما می خواهیم بدانیم چرا مردم از محل اقامت خود مهاجرت می کنند .
از آنجایی که دلایل احتمالی متعددی برای چنین سؤالی وجود دارد سؤال باز برای آن مناسب تر است .
برخی سؤالات را می توان به دو صورت باز و بسته طراحی کرد ، نوع مذهب از این نمونه است .
می توان مذهب عمده را به صورت سؤال بسته فهرست کرد و یک طبقه « سایر » برای فردی که مذهب او در هیچ یک از گزینه ها قرار نمی گیرد در نظر گرفت .
استفاده از سؤالات به شکل ترکیبی سبب می شود که هم از سهولت سؤالات بسته برای اغلب پاسخگویان استفاده شود و هم کسانی که در اقلیت هستند پاسخ های خود را ابراز دارند .
وقتی که از گزینه«سایر» در سؤال بسته استفاده می شود ، خوب است که از پاسخگویان با عبارت« لطفاً نام ببرید» تقاضا شود پاسخ خود را مشخص سازند .
این پاسخ ها را می توان بعداً طبقه بندی کرد .
عامل دیگر در انتخاب سؤالات باز و بسته ، سهولت تجزیه و تحلیل داده هاست . سؤالات باز را گاهی اوقات به دشواری می توان تجزیه و تحلیل کرد .
یک مشکل ، دست خط بد یا ناتوانی پاسخگویان در بیان واضح پاسخ هایشان است ( پارکر و ری ، 1992 ) . معمولاً برخی پاسخ های داده شده به سؤالات باز بی معنی است به طوری که باید آنها را از تحلیل کنار گذاشت .
علاوه بر این ، تحلیل سؤالات باز از طریق رایانه مشکل است ، چرا که پاسخ های یک پاسخگو را باید ابتدا به چند طبقه کدگذاری کرد .
این کدگذاری هم زمان بر است و هم ممکن است موجب بروز خطا شود مشکل دیگر سؤال های باز این است که برخی پاسخگویان ممکن است به یک سؤال بیش از یک پاسخ دهند .
برای مثال ، در تحقیق در مورد علت مصرف تریاک در معتادان ، پاسخگویان ممکن است به ارزان بودن ، در دسترس بودن ، سازگار با بدن و . . . اشاره کنند . مشکلی که در اینجا پیش می آید این است که برخی پاسخگویان ممکن است یک علت و برخی دیگر چندین علت را ذکر کنند .
برای حل این مشکل می توان تمام پاسخ های افراد را به عنوان داده پذیرفت . راه دیگر آن است که در سؤال ذکر کنیم به چند مورد یا علت اشاره کنند .
مشکل دیگر این است که پاسخ اول پاسخگو ممکن است مهم تر باشد . اگر ما ترتیب و اولویت را منظور نکنیم آن را فقط به عنوان یک پاسخ در نظر گرفته ایم .
تصمیم گیری برای استفاده از سؤالات باز یا بسته کاری مشکل است که اغلب به تجربه نیاز دارد .
اطلاعات به دست آمده با این دو روش سؤال کردن ، ممکن است باهم متفاوت باشد . برای مثال ، اسکسومن و پرس ( 1979 ) در یک مطالعه دریافتند که با سؤالات بسته 35درصد و باسؤالات باز فقط 15درصد پاسخگویان عنوان کرده اند که جرم وخشونت از جمله مهمترین مشکلات اجتماعی هستند .
احتمال پاسخگویی مردم به سؤلات بسته ، بیش از سؤالات باز است .
یکی از دلایل آن نیز این است که ذکر گزینه ها در سؤالات بسته نقش یک محرک و یادآوری کننده را برای پاسخگو ایفا می کند . بدون وجود این محرک ، برخی پاسخگویان به گزینه های احتمالی فکر نمی کنند .
اما علت دیگر آن است که پاسخگویان تمایل دارند گزینه خود را از میان فهرستی از گزینه های سؤال های بسته انتخاب کنند نه این که خود جواب ها را بنویسند .
در برخی موارد می توان با استفاده از سؤال های باز در یک مطالعه مقدماتی از منافع هر دو سؤال باز و بسته بهره برند و سپس براساس نتایج حاصله ، به طراحی سؤال های بسته برای پیمایش واقعی اقدام کرد .
دانلود انواع پرسشنامه روانشناسی
