انواع تحقیق مسئله محور و موضوع محور

تقسیم بندی انواع تحقیقات بر اساس خصوصیات موضوع یا مسأله تحقیق : تحقیقات را بر اساس خصوصیات موضوع یا مسأله تحقیق می توان به یازده نوع به شرح زیر تقسیم بندی نمود:

1-تحقیق تاریخی، 2-تحقیق توصیفی، 3-تحقیق تکوینی، 4-تحقیق موردی، 5-تحقیق همبستگی، 6-تحقیق علی، 7-تحقیق مقایسه ای، 8-تحقیق تجربه ای، 9-تحقیق نیمه تجربی، 10-اقدام پژوهی 11-تحقیق بنیادی یا زمینه ای

در اینجا برخی از آن ها را مورد بررسی اجمالی قرار می دهیم:

تحقیق توصیفی :

هدف از انجام این تحقیقات، توصیف عینی، واقعی و منظم خصوصیات یک موقعیت یا موضوع است. محقق در این تحقیق به مقایسه و ارزشیابی وقایع می پردازد. معمولا تحقیقات نظر سنجی، نگرش سنجی، مشتری سنجی و ..... شامل این دسته اند.

تحقیق موردی و زمینه ای :

در جامعه شناسی، مطالعه موردی، مطالعه جامعی است که از موضوع تحت بررسی، به ترتیبی که طی آزمایش عمیق از یک مورد، اطلاعات کافی از مجموعه هایی که مورد مذکور جزئی از آن است، به دست می آید. محقق در این نوع تحقیق، بیشتر به نکات و عوامل مهم و با معنی که به صورتی در شناخت گذشته و حال یا مطالعه میزان تغییرات یک مورد خاص موثر است، می پردازد. مطالعه موردی غالبا مطالعه میدانی است و معمولترین شکل آن در حال حاضر، مشاهده همراه با مشارکت است.

تحقیق همبستگی یا هم خوانی :

در این روش برای میزان مطالعه میزان تغییرات در یک یا چند عامل در اثر تغییرات یک یا چند عامل دیگر به کار می رود. در واقع، این روش تنها در صورتی مورد استفاده قرار میگیرد که بخواهیم درجات همبستگی و روابط بین متغیر ها را بررسی کنیم.

تحقیق علی (علت و معلولی) :

در این تحقیق، پژوهشگر با مطالعه عوامل و شرایط قبلی، درصد جستجوی علل یا روابطی برای وقوع حادثه است. محقق، در این نوع تحقیق، اطلاعات لازم را جهت بررسی علل وقوع یک حادثه، هنگامی جمع آوری می کند که حادثه اتفاق افتاده است و محقق هیچگونه دخالتی در بروز آن ندارد.

تحقیقات تجربی :

در این تحقیقات، محقق به منظور کشف روابط علت و معلولی، یک یا چند گروه را به عنوان «گروه آزمایش» تحت شرایط خاص قرار می دهد و نتایج حاصل را با نتایجی که از یک گروه یا یا چند گروه به عنوان «گروه گواه یا شاهد» که تحت این شرایط نبوده اند، مقایسه می کند.

تحقیقات نیمه تجربی :

تحقیقات نیمه تجربی معمولا در شرایط واقعی و حقیقی اجتماعی به کار می روند. در این شرایط و موقعیت ها، امکان کنترل تمامی متغیرها وجود ندارد. تحقیقاتی که آزمودنی های آن، افراد (مثلا خصوصیات اجتماعی، فرهنگی و شخصیت های آنها) می باشند از نوع تحقیقات نیمه تجربی هستند.

اقدام پژوهشی :

اصطلاح اقدام پژوهشی ترجمه انگلیسی عبارت action research می باشد که action به معنای عمل، اقدام، اسناد کنش، طرز کار و تاثیر و research نیز به معنی پژوهش است. پژوهش در اینجا، فعالیتی منظم با فرضیه های مشخص است که به وسیله ابزار متقن و محکم خود، رد یا اثبات می شود.

در این، افراد درگیر کار و تلاش می کنند تا به صورت فردی یا جمعی مسأله موجود در کار های روزمره شان را تشخیص دهند و با تکیه بر روش ویژه حل مسأله، آنرا حل کنند. معمولا از این روش در وزارت آموزش و پرورش استفاده زیادی می شود.