علائم نگارشی در نوشتن پایان نامه روانشناسی

 دانستن مهم ترین علائم نگارشی و رعایت دقیق آن در نوشتن پایان نامه کارشناسی ارشد همه رشته ها از جمله روانشناسی ، مشاوره و علوم تربیتی بسیار مهم است و در میزان نمره تاثیر دارد.

برای اینکه نوشته ما در حد امکان خالی از عیب و نقص باشد و برای خوانده بیشتر قابل استفاده گردد ، در تنظیم آن توجه به نکات زیر ضروری است :

1- شیوه نگارش - محقق باید پیوسته از این گمان بپرهیزدکه مخاطبانش تمام اطلاعات لازم را جهت درک و فهم مطالب قبلا فرا گرفته اند مگر آنکه نوشته به شکل گزارشی اختصاصی برای فرد یا افرادی خاص باشد.تخصص مخاطبان در هر پایه که باشد ، نویسنده باید نهایت کوشش و هنر خود را به کار گیرد تا یک خواننده علاقه مند بتواند نوشته او را به روشنی دریابد .

باید عبارات و جملات را در حد امکان ساده و کوتاه نوشت و از به کار بردن لغات و اصطلاحات پیچیده پرهیز کرد . آوردن سخنان زاید و واژه های پی در پی که یک معنی را می رسانند ، اعتبار نوشته را پایین می آورد .

از نظر دستوری باید در نوشته ضمیر و مرجع آن را به گونه ای به کار برد که مایه اشتباه نشود . همچنین لزوم پیوند هر جمله را با جمله پیش و پس از آن ، نباید از یاد برد ، از شیوه خط ، نشانه های نقطه گذاری ، واژه هاو اصطلاحهایی باید استفاده کرد. که اکثر خوانندگان با آنها آشنا هستند . استفاده از مثال و توصیف نیز به روشن شدن مطالب کمک می کند و می توان در جای مناسب از آن استفاده کرد .

در تنظیم بندها ( پاراگراف ها) باید توجه داشت که بندها پاره هایی از یک نوشته هستند که هر یک در عین ارتباط با یکدیگر تا حدودی مستقلند . بندها در فهم یک نوشته همان قدر موثرند که نقطه گذاری در فهم یک جمله . بندها نسبت به یکدیگر در حکم دم و بازدم هستند .

طولانی بودن آنها خفقان می آورد و کوتاهی زیاده از حد آنها خستگی .اگر گزارش با دست نوشته شود باید آنرا خوش خط و زیبا نوشت و از قلم خوردگی در آن جلوگیری کرد.

2- پا نویس :

" پا نویس " یا زیر نویس یا پاورقی هر نوشته یکی از بخشهای ضروری آن است ؛ زیرا به نویسنده فرصت می دهد تا درباره نکته ای توضیح یا آگاهی بیشتری به خواننده بدهد که اگر میخواست آنرا در متن نوشته بیاورد رشته کلام قطع میشد .

در مواردیدر پانویس مطالعه کننده را به نوشته های دیگر با قسمتهای دیگر متن ارجاع میدهند که این امر به تبیین مطلب کمک می کند . روش معمول در پا نویسی آن است که در پایان جمله و متن شماره یا علامتی را کمی بالاتر از آخرین کلمه می گذارند و در پایین صفحه خطی کشیده و زیر آن مطلب مورد نظر نوشته می شود در متن های ریاضی به جای شماره معمولا ستاره یا علائم دیگری به کار می برند تا با اعداد متن اشتباه نشود .

شماره ها می تواند در هر صفحه تکرار شود و گاهی تا آخر فصل ادامه یابد و در مواردی هم تا پایان کتاب شماره ها مسلسل وار می آید و در نتیجه پاورقی هم به پایین صفحه یا آخر فصل و کتاب منتقل می شود .

پانویسی اگر مربوط به ذکر ماخذ باشد باید اسم کامل نویسنده و عنوان منبع مورد استفاده و چگونگی انتشار و صفحه مورد استفاده نوشته شود اول اسم کوچک نویسنده بعد نام خانوادگی و اگر دو یا سه نویسنده داشته باشد ، اسم هر نویسنده را می نویسند .

عنوان کتاب ، مترجم ، جلد ، محل انتشار ، نام ناشر ، تاریخ انتشار چندمین چاپ و صفحه مورد استفاده هم به ترتیب می آید.

مثال : علی اکبر سیاسی : علم النفس یا روانشناسی از لحاظ تربیت ، تهران ، دانشگاه تهران ، چاپ سوم ، 1331، فصل ششم.

در پانویس وقتی منبعی برای نخستین بار مورد ارجاء قرار گیرد اطلاعات کتاب شناسی آن باید کامل باشد اگر منبعی بدون فاصله تکرار شود و مطلب از همان صفحه ارجاع پیشین گرفته شده کلمه " همان جا " کافی است و اگر در صفحه دیگری از آن منبع باشد ، کلمه ( همان) و شماره صفحه بکار می رود.

هر گاه منبعی پس از ذکر چند ماخذ دیگر مجددا مورد ارجاع قرار گیرد نام مولف و شماره صفحه کافی است .

پیوست :

علامات نقطه گذاری :

مقدمه - در سخن گفتن برای نشان دادن ارتباط دستوری بین کلمات یا دسته هایی از کلمات ، و روابط بین جمله های مختلف یا اجزای مختلف یک جمله به وقف یا مکث یا تغییر لحن متوصل می شوند .

این مقصود در زبان کتبی بوسیله علامات خاص موسوم به علامات نقطه گذاری حاصل می شود .

استعمال به جای این علامات ، با روشن کردن روابط سابق الذکر خواندن و در نتیجه فهم مطالب را آسان می کند از طرف دیگر افراط در استعمال علامات نقطه گذاری یا استعمال نا به جای آنها نتیجه معکوس دارد .

نشانه های نقطه گذاری هم چون نشانه های بصری الفبا رمزی میان نویسنده و خواننده اند اگر این رمزها را نویسنده و خواننده یکسان بشناسند و بکار برند خوادن و درک معنی نوشته آسانتر خواهد شد اگر جز این باشد خواندن را دشوارتر خواهد کرد به همین سبب است که کاربرد آنها را از همان آغاز آموزش خواندن و نوشتن کم کم و به قدر نیاز به دانش آموز می آموزند اگر نویسندگان کتاب های درسی و معلمان آنها را درست و یکسان بکار ببرند و نویسندگان دیگر هم چون شیوه خط فارسی - از روشی که در مدرسه به دانش آموزان آموخته شده است پیروی کنند خوانندگان را از سرگردانی کشف این رمزها نجات خواهند داد در اینجا نخست علامات نقطه گذاری را می آوریم و سپس به شرح موارد استعمال عمده هر یک از آنها می پردازیم .

فهرست علامات نقطه گذاری:

، ویرگول (علامت وقف کوتاه )

؛ نقطه - ویرگول (علامت وقف متوسط)

:دو نقطه

.نقطه ( علامت وقف کامل )

" "علامت نقل قول

!علامت تعجب

؟علامت استفهام

() پرانتز

{}قلاب یا کروشه

-خط

... سه نقطه

ویرگول :

ویرگول نشانه وقف یا مکثی کوتاه است و برای جدا کردن بعضی کلمات ، عبارات ، اعداد و حروف به منظور تامین سهولت در خواندن و تسهیل فهم معنی بکار می رو د اینک اهم قواعد استعمال ویرگول:

1- برای مجزا کردن کلمه یا عبارتی که همنشین اسم یا ضمیری است : اسلام ، دیانت توحید ، مکمل و ناسخ دیگر ادیان است . حافظ ، بزرگترین غزل سرای ایران ، از مردم شیراز بود . ما ، فرزندان این سرزمین ، هرگز تن به ذلت نمی دهیم .

2- بعد از هر یک از اعضای رشته ای از کلمات که از نوع دستوری واحد باشد و نیز بعد از اعضای رشته ای از اعداد یا حروف : محصولات این ناحیه گندم ، جو، و پنبه و اقسام میوه است . وی مردی مهربان ، خیر اندیش ، وارسته ، و با تدبیر بود اعداد 8 ، 12، 46 زوجند. حروف پ ، چ ، ژ ، گ ، در کلمات عربی بکار نمی روند.

3- بعد از منادا : حسن ، در را ببند . دوست گرامی ، از دیدارت خوش وقتم . هم وطنان ، دوسان ، برادران هرگز ستم به خود روا ندارید.

4- هر گاه کلماتی از یک نوع دستوری ، هم پایه ، جفت جفت با هم آیند ، هر جفت را بوسیله ، ویرگول مجزا می کنند : شب و روز ، تنها یا در جمع ، آشکارا و نهان ، ذکر خدا می کرد .

5- بعد از یک عبارت غیبی در آغاز جمله : آخرالامر ، به مقصود رسید. بهعلاوه از دست او هم کاری ساخته نبود . با این همه ، از عهده امتحان بر نیامد بنابراین ، این د مثلث با هم متساوی اند . به محض ورود قطار به ایستگاه ، لوکوموتیو منفجر شد. پس از سقوط دولت رم ، توحش سراسر اروپا را فرا گرفت .

6- برای مجزا کردن عبارات معترضه : موسی را ، علی نبینا و علیه السلام ، گفتند . من ، از شما چه پنهان از این کتاب خوشم نیامد.

7- عبارات توضیحی را با ویرگول از هم جدا می کنیم : مزرعه ای است مستطیل شکل ، به طول بیست متر و به عرض 14 متر.

8- گاه ویرگول به نشانه فعلی که برای احتراز از تکرار حذف شده است بکار می رود : سرداران بهرام چوبین رفتند تا کار دشمن بسازند ؛ سرداران خسرو ، تا به باده گساری بنشینند.

9- عبارات غیر تهدیدی را با ویرگول از بقیه جمله جدا می کنیم : این دانشمندان بزرگ ، که در جوانی به تحصیل دانش پزشکی پرداخت ، سرانجام به فلسفه روی آورد. فلسفه هربرت اسپنسر ، که اجمالا بدان اشاره کردیم ، متکی بر علوم تحقیقی است . کنفرانس های دوره جنگ جهانی دوم ، مخصوصا کنفرانس یالتا ، شهرت بسیار یافته است . تبصره : جدا کردن عبارات تحقیقی مجزا نیست . پزشکی که همسایه ماست به عیادت من آمد . کتابی را که از کتابخانه به امانت گرفته بودم یکشنبه خواندم.

10- برای جدا کردن کلماتی که یک حالت دستوری ولی توصیف های متفاوت دارد : مزارع ، و تپه های مستور از درخت در اطراف این آبادی فراوان است .

11- برای مجزا کردن اجزاء تاریخ یا نشانی : دوشنبه ، 3 خرداد ماه 1361 تهران شهر آرا ، خیابان نوزدهم شماره 8 12- در جمله های مختلف ، عبارات قیدی را باید با ویرگول از عبارت اصلی جدا کرد:

او حتما موفق خواهد شد ؛ زیرا سخت در کار خود می کوشد .

اگر این کار را دوست نداری ، به کاری که دوست داری بپرداز .

نقطه - ویرگول :

نقطه - ویرگول نشانه وقف یا نقصی است که بیش از آنچه که از ویرگول بر می آید.موارد استعمال عمده آن به قرار زیر است :

1. برای جدا کردن بندهای طولانی از یکدیگر و نیز بندهایی که خود مشتمل بر ویرگول است :چون قیصر مرا دوست می داشت ، برای ا می گویم ؛ چون بخت یار بود ، شادمانم ؛ چون دلیر بود ، او را محترم می شمارم ؛ ولی چون جاه طلب بود ، اورا کشتم.

2. در بیان مثال و توضیح :

معمولا پیش از کلمات " مثلا " ، یعنی و " به عبارت دیگر " نقطه ویرگول و بعد از آن ویرگول می آید :

عدد هفت عددی است اول ؛ یعنی ، مقسوم علیهی جز یک و هفت ندارد.

دو نقطه :

موارد استعمال عمده دو نقطه به قرار زیر است :

1- برای آوردن توضیحی اضافی در بیان یا تایید آنچه بیشتر ذکر شده است :

در هر مرحله از زندگی ، سلامت خود را برای هر چیز دیگر مقدم بشمارید : زندگی بدون سلامت لذتی ندارد .

این حادثه نتیجه ای غیر منتظره به بار آورد : دولت استعفا کرد و وزیر امور خارجه فراری شد .

2- در بر شمردن تقسیمات جزء :

1) در این مدرسه 4 رشته تدریس می شود (1) طب (2) ریاضیات (3) ادبیات (4)زبان خارجه

آدمی از سه جزء متشکل است :

اول ، بدن ، که مرکز خواسته های جسمانی است ؛ دوم فکر، که آدمی را به کسب معرفت می کشد ؛ سوم ، روح ، که رکن اصلی در حیات آدمی است .

3. پیش از نقل قول مستقیم :

برتراندراسل می گوید : " ریاضیات را می توان موضوعی تعریف کرد که در آن هرگز نه می دانیم که در باب چه صحبت می کنیم ، و نه می دانیم که آنچه می گوییم راست اسات یا نه".

4. برای بیان مثال یا نمونه ای از یک قاعده :

گاه صفت به جای اسمی می نشیند : نکند دانا مستی ، نخورد عاقل می .

نقطه :

نقطه نشانه وقف کامل است و در موارد زیر را به کار می رود.

1- در پایان هر جمله خبری یا انشایی :

حافظ بزرگترین شاعر ایران است. کار امروز به فردا میفکن.

2- پس از نقل قول غیر مستقیم : پرسیدم که سفرش چند روز به طول می انجامد .

3- در مختصر نویسی اسامی ، بعد از حرف یا حروفی که نماینده اسم است : ژ.ژ. روسو ( به جای ژان ژاک روسو ) ع . اقبال آشتیانی ( به جای عباس اقبال اشتیانی )

علامت نقل قول:

1- علامت نقل قول برای نشان دادن ابتدا و انتهای یک قول منقول یا عین کلمات گوینده به کار می رود . مردم فریاد بر می آورند " استقلال ، آزادی ، جمهوری اسلامی " انوشیروان گفت " او را پوست برکنید و بر دروازه شهر بیاویزید "

2- نقل قولی را که در ضمن نقل قول دیگر آمده است با علامت ، ، نشان می دهند : گفتا : " نشیدی که پیغمبر ، علیه السلام ، گفت : الفقر فخری "

3- کلمات ذیل را در داخل علامت نقل قول می گذارند .

الف - اصطلاحات علمی یا فنی یا اصطلاحات یا شهرت های عامیانه غیر مشهور .

ب- عاوین فصول و مقالات و اشعار و روزنامه ها و مجلات و آثار هنری : این مطلب در بحثی از کتاب اخلاق ناصری ، تحت عنوان :" در بیا ن آنکه نفس انسانی را کمالی و نقصانی هست " آمده است.

مقاله " بیماری و یراستاری" شما را در مجله " نثر دانش " خواندم.

سعدی قصیده ای دارد به مطلع " به هیچ یار مده خاطر و به هیچ دیار" که در ستایش شمس الدین محمد جوینی است .

ج - کلمه یا کلماتی که در معانی خاص یا به جا یا تمسخر آمیز به کار می رود ، و نیز عبارات دیگری که نویسنده می خواهد از جهت استعمال آنها ، عذرخواهی ، یا از لحاظ معنی منسوب به آنها از خود سلب مسئولیت کند : حسن را که مردی لاغر اندام و کوتاه قد بود ، دوستانش " رشید السلطان" لقب داده بوند مساله " مبارزه با فساد " مدتها وسیله تبلیغات دولت ها بود .

ایزوسکی ، وزیر امور خارجه روسیه در سال های 1906 تا 1910 ، در عقد قرارداد 1907 ، که ایران را به " منطق نفوذ" تقسیم می کرد نقش عمده ای داشت .

4- اگر عبارات منقول مشتمل بر بیش از یک پاراگراف باشد آغاز هر پاراکراف و انتهای آخرین پاراگراف با علامت نقل قول مشخص می شود .

علامات تعجب و استفهام :

این علامات بیشتر جنبه لحنی دارد تا جنبه وقفی .

اینک قواعد استعمال این علامات :

1- علامت تعجب پس از اصوات یا پس از یک جله یا جزء ای از یک جمله به منظور افاده تاکید ، تعجب یا عاطفه شدید به کار می رود: افسوس ! دیگر کار از کار گذشته بود . آمدی ! خوب کردی ! عجب آدم خودپسندی هست! مواظب باش !

2- علامت تعجب برای افاده ، تحقیر و استهزا بکار می رود: حقیقتا هم باید به چنین کتاب جایزه داد !

3- علامت سئوال پس از هر جمله استفهامی می آید : کجا بودی؟

4- علامت استفهام (گاه در داخل پرانتز) برای رسانیدن حدس و گمان یا تردید بکار می رود : جمعیت این آبادی 1522 (؟ ) نفر است .

تبصره : از استعمال دو علام تعجب و یا دو علامت استفهام یا بیشتر ونیز از استعمال علامت تعجب علامت استفهام با هم باید مطلقا خودداری کرد .

پرانتز و قلاب ( کروشه ):

پرانتز برای مجزا کردن کلمات یا عبارات معترضه یا توضیحی یا مغایر با زمینه اصلی مطلب یا فرعی نسبت به آن به کار می رود.

اگر عبارت داخل پرانتز به خودی خود جمله ای کامل باشد ، علامت نقطه گذاری نهایی آن در داخل پرانتز ضبط می شود ؛ اگر عبارت داخل پرانتز جزء جمله دیگر باشد ، بر حسب مورد ، علامت نقطه گذاری بعد از پرانتز می آید یا ساقط می گردد:

از شعرای دیگر این عصر ادیب نیشابوری (1281-1344 ه . ق 9 است .

الفبای یونانی ( مشتمل بر 24 حرف/) در علوم و فنون فراوان استعمال می شود . این دو اصل ( یعنی ذات و جوهر ) به ترتیب به هیئت کیفیت و کمیت ظاهر می شود .

در سال 1944 بیش از 75 در صد کودکان این کشور به مدرسه می رفتند ( در سال 1930 این رقم از 40 درصد تجاوز نمی کرد) صادراتش عبارت از گندم ( 500 تن در سال) و پنبه (2000 عدل در سال) .قلاب در موارد زیر به کار می رود:

1- در تصحیح متون ، الحاق یا اصلاح یا توضیح احتمالی را در میان قلاب می گذارند : کار کنید و از دست رنج خویش نان خور [ید] تا برشما گمارنده باشد.

2- مطلبی که جزء اصل کلام نباشد در میان قلاب مشخص می شود : ناطق گفت " با تصویب این لایحه ، همه کارها اصلاح خواهد شد" [ خنده حضار]

3- درنمایشنامه ها ، دستورهای اجرائی را در داخل قلاب می آورند . حسن [ با قیافه جدی ] : من حاضرم جانم را در این راه فدا کنم .

تبصره : از استعمال پرانتزهای متوالی یا قلاب های متوالی البته جز در فرمول های ریاضی باید اجتناب کرد.

خط :

موارد استعمال عمده خط از این قرار است:

1- در مکالمه دو جانبی : - سخن مرا شنیدی؟ - درت نشنیدم .

2- برای پیوستن نام مولف یا نام کتاب به عبارتی منقول از او یا از آن . برادری که در بند خویش است نه برادر و نه خویش است - سعدی . پس در هر نفسی دو نعمت موجود است و برای هر نعمتی شکری واجب - گلستان

3- با تواریخ اعداد و کلمات ، وقتی که لفظ " تا " یا " به " حذف شده باشد .

فروردین - خرداد1361 1358 - 1361 ( یعنی از 1358 تا 1361):

5- 10 صد بخشی ( یعنی از 5 درجه تا ده درجه صد بخشی )

1500- 2000 گیلوگرم قطار سریع السیر تهران مشهد

سه نقطه :

سه نقطه برای نشان دادن کلمات یا جمله های محذوف بکار می رود : حسنک وزیر ، با عزمی راسخ و خاطری آزاد ، زن و فرزند ، جاه و مقام و ... را بدرود گفت .

تبصره : هرگاه عبارت به جمله محذوف ختم شود ، به جای سه نقطه چها نقطه گذاشته می شود .

 مهمترین علایم نگارشی پایان نامه روانشناسی با مثال