انجام پایان نامه روانشناسی یک کار پژوهشی سخت و دشوار است که پیش از هر چیزی به مهارت محقق بستگی زیادی دارد که وی باید در زمینه های زیر ماهر و زبده باشد.
بطور کلی یک پایان نامه و یا طرح پژوهشی که توسط یک محقق باید تهیه و تنظیم گردد دارای قسمت های مختلفی است که برخی از این قسمت ها عبارتند از نوشتن مسئله ی اساسی تحقیق ، اهمیت و ضرورت انجام آن ، بررسی ادبیات و کارهای انجام شده در زمینه ی مورد نظر ، سوالات و فرضیات تحقیق ، روش شناسی تحقیق و زمان بندی انجام تحقیق است .
بیان مسئله تحقیق بطورکلی شامل توضیح مسئله ، مشخص کردن جنبه های مجهول و مبهم آن و ذکر متغیرهای مسئله و شرح هدف از تحقیق و پژوهش است .
قسمت اهمیت و ضرورت انجام تحقیق در برگیرنده ی اختلاف نظرها و کمبودهای تحقیقات موجود و بررسی میزان نیاز و اهمیت موضوع و فواید احتمالی نظری و عملی آن است.
بررسی ادبیات و سوابق موضوع عبارتند از شرح پیشینه و کارهای انجام شده چه در داخل و خارج پیرامون موضوع تحقیق است.
در این زمینه باید مجموعه تحقیقات انجام شده از نکته نظرهای نوع پژوهش انجام شده ، الگوریتم ها ، روش های ارائه شده ، نحوه ی شبیه سازی یا پیاده سازی محیط و داده های استفاده شده و غیره مورد بحث و بررسی قرار می گیرد.
در این میان انتخاب موضوع و بررسی آن دارای اهمیت زیادی در شروع کار است که معمولا در این زمینه سوالاتی مطرح می گردد که برخی از آن ها عبارتند از :
_ مسئله تحقیق و پژوهش چیست؟
_ چه مواردی از موضوع پژوهش مبهم است که باید مورد پژوهش قرار گیرد؟
_ علت انجام آن از نکته نظرات تجربی ، کاربردی ، علمی ، و عملی چه است ؟
_ از انجام این پژوهش چه نتایجی به دست می آید؟
_ نتایج به دست آمده در کدام قسمت ها کاربرد دارد؟
شاید جواب دادن به برخی از این سوالات مستلزم انجام مرحله ی بررسی ادبیات و سوابق موضوع است که تاکنون در این زمینه پژوهش ، چه نتایجی با چه الگوریتم هایی و با چه داده هایی در چه محیط هایی با چه کیفیتی و با چه ارزیابی ای از نظر هزینه ، پیاده سازی ، دقت و کارایی و غیره به دست آورده اند که انجام دقیق این مرحله نقش اساسی در انجام تحقیق دارد .
مرور ادبیات تحقیق از اهمیت ویژه ای برخوردار است و نشان می دهد که محقق به پیشینه ی تحقیق خود آگاه بوده و تسلط کافی دارد، برای انجام این کار محقق باید :
_ مجموعه ای منسجم و مرتبط از منابع علمی معتبر در زمینه ی موضوع پژوهش خود را شناسایی ، اولویت بندی ، جمع آوری ، مطالعه و تجزیه و تحلیل نماید.
_ چرخه ی عمر توسعه یافتگی موضوع را به طور کامل شرح دهد.
_ نشان دهد که کدام محققان در چه سالهایی بر روی موضوع مورد نظر کار کرده اند و حتما با نام و تاریخ به مقاله یا اسناد مربوطه استناد کند.
_ ارتباط بین حوزه های مختلف از بدنه ی اصلی دانش از جمله همبستگی ، تناقص ، ابهامات و غیره را مشخص کند.
_ ضعف موجود در سایر کارها و تکنیک ها را بیان کند.
_ خلاصه ای از تکنیک ها و مطالب موجود را جمع آوری کند.
_ نشان دهد که کار چگونه باید ادامه یابد.
برای اینکه یک محقق بتواند مجموعه عملیات گفته شده را به صورت مناسب انجام دهد باید سعی کند :
سیستماتیک عمل کند .
موقع جستجو در بین منابع هدفمند عمل کند و از بین منابع جستجو شده یر روی برخی که دارای بار اطلاعاتی غنی تری هستند تمرکز کند.
_ تنها به کتاب ها و مقالات مروری متکی نباشد .
مرور ادبیاتی که تنها بر این دو استوار باشد ، ضعف علمی خواهد داشت.
_ در انتخاب منابع در مرور ادبیات هوشیارانه عمل کند .
خواندن هر مقاله مروری و کتاب محقق را با تعداد زیاد دیگری منابع آشنا می کند که در مدت زمان کوتاهی متوجه تعداد زیاد منابع در دسترس خواهد شد و قادر نیست همه آنها را دنبال کند.
_ فرآیند جستجو ، استخراج و دسته بندی مطالب را به عنوان یک فرایند تعاملی ببیند، که در طول زمانی که محقق موضوع کار را درک می کند در حال افزایش است.
