در این مقاله مفید روش تحقیق علی مقایسه ای و آزمایشی مقایسه شده است که برای هر محققی در انجام پایان نامه ارشد روانشناسی و علوم تربیتی مفید است.
در روش آزمایشی برای ارزشیابی تأثیر متغیر مستقل پژوهشگر آن را دستکاری و اجراء می کند و با استفاده از شیوه های مختلف کنترل، مشاهده واندازه گیری نتایج آزمایش به معلول پی می برد.
کنترل عوامل مختلف در تحقیق آزمایشی موجب می شود که محقق نیز بتواند تأثیر عوامل دیگر را از عامل مورد نظر جدا کند و تأثیری که مشاهده کرده است را به متغیر آزمایشی نسبت دهد اما در پژوهش پس رویدادی معلول مورد مشاهده قرار می گیرد و عواملی که احتمال می رود موجب آن شده است مورد مطالعه و بررسی قرار می گیرد با توجه به آن چه گفته شد نتیجه می گیریم هدف این روش با روش آزمایشی یکسان است اما تفاوت ان ها در کشف این رابطه است.
تحقیقات پس رویدادی یکی از ویژگی های عمدۀ پژوهش آزمایشی یعنی کنترل را ندارند.
لازم به یادآوری است که منظور فقدان کنترل به طور کامل نیست بلکه مراد کنترل مستقیم است.
در این گونه پژوهش ها آن چه که توسط پژوهشگر اعمال می شود، کنترل غیرمستقیم است.
در پژوهش آزمایشی با انتخاب و جایگزین تصادفی آزمودنی ها در شرایط مختلف آزمایش و کنترل کردن تمام عواملی که به نحوی موجب به انحراف کشیدن نتیجۀ و تحقیق می شود می توان با اطمینان گفت آن چه که حاصل می شود به تغییر مستقل یا آزمایش نسبت داده می شود.
اما در روش پس رویدادی که فرآیند پژوهش از معلول به علت است پیدا کردن روابط قطعی علی آسان نیست.
جدول زیر تفاوت های این دو شیوه را به نمایش می گذارد.
