در این بخش آیرونی های رایج در انواع نمایش های عامیانه ایرانی – به عنوان مقدمه ای برای تئاتر ایرانی - را مورد بررسی قرار داده و در فصل بعد، آیرونی های رایج نمایشنامه های متقدم بررسی خواهد شد.
جزئیات بیشتر در ادامه مطلب + دانلود فایل مقاله
منابع:
دارد
نوع فایل:
Word قابل ویرایش
تعداد صفحه:
26 صفحه
کد:
54 mt
آیرونی در دلقک بازی(مسخره بازی)
دلقک بازی که ازدوران هخامنشی در ایران رواج داشته است، عبارتست از حضور دلقکی که معمولاً با حرکات و گفتار خود اهل مجلس را می خنداند. آنها در اظهار عقیده آزادی کامل داشتند و هر آنچه دل تنگشان میخواست می گفتند. گاهی این دلقکها، جزء مستمری بگیران دربار به حساب می آمدند. نام دیگر دلقک ها، مسخره بوده است که در تاریخ نمایش و ادبیات ایران هم حضوری فعال دارند.
"مسخره دو معنای متضاد دارد: کسی که مسخره می کند و کسی که مسخره می شود.در نمایش ایرانی، مسخره کسی است که بسیار شوخی کند و هزل گوید و حرکتهای خنده دار از او سر بزند. "(شهریاری، ۱۳۶۵: 272) مسخره، نامی بود برای فرد ژنده پوشی که رفتار و گفتار طنز داشته و خصوصاً به اشراف گستاخ بوده است. این مشخصات بعدها به سیاه بازی و تخت حوضی منتقل شد.مسخره ها به دو دسته درباری و غیردرباری تقسیم می شوند. محمد جعفر محجوب آنها را زبان گویای مردم می داند و می نویسد:" طبقات محروم و محکوم او را ترجمان خواستهای خویش می دیدند." (نوربخش، 1347: 8)
دلقک ها و مسخره ها کاراکترهای نمایشی آیرونیکی هستند، چراکه چیزی که نشان می دهند نیستند و از آنچه می گویند منظور دیگری دارند و باعث خنده می شوند. اینان حرفهای خود را با نیش و کنایه به زبان آورده و از تحقیر و تحمیق سوژه های خود ابایی ندارند. از نوشته های عبید زاکانی در قرن هشتم هجری میتوان دریافت که لودگی و مسخرگی و دلقک بازی، به وفور در جامعه رواج داشته و بازار آنها به قدری گرم بوده که حضور آنها را در متون ادبی و تاریخی تثبیت کرده است: رو مسخرگی پیشه کن و مطربی آموز تا داد خود از کهتر و مهتر بستانی از این بیت پیداست که مسخرگان در قالب طنز و کنایه حرفهایی می زدند و نقدهایی می کردند که در حالت جدی امکان پذیر نبود. آنها با صراحت و شجاعت امور جاری را به ریشخند می گرفتند و غیر مستقیم بر بدسریها و ناراستیها حمله می کردند. از این رو در جامعه خواهان زیادی داشته و مردم بعضی از آنها را به محافل خصوصی خود دعوت می کردند.مقلدان و مسخرگان گاهی در بازی هایشان نقاب می زدند و گاهی خود را در شکل و هیات جانوران می نمایاندند که این عمل هم آیرونیک است.
