انتخاب موضوع پایان نامه برای هر دانشجویی بسیار مهم و کلیدی می باشد که در طی این فرآیند حساس نحوه برخورد استاد راهنما بسیار مهم و تاثیر گذار است.
گاهی اوقات دانشجو موضوعی را بر مبنای علایق خود انتخاب می کند و در مواقعی پیشنهاداتی اط طرف استاد راهنمای پایان نامه خود می گیرد.
اساتید راهنما در هنگام ارائه موضوع تحقیقی به دانشجویان دو رویکرد را معمولا اتخاذ می کنند.
رفتار اول این است که معمولا موضوعاتی را که که با آن آشنا هستند را به دانشجو معرفی می کنند تا بتوانند دانشجو را راهنمایی و مشاوره نمایند.
برخورد دوم که از سوی برخی از اساتید مشاهده می شود این است که فیلد های موضوعی که خود روی آن تخصصی ندارند و در آن زمینه آشنایی کافی ندارند را به دانشجو معرفی می کنند تا به این واسطه بتوانند با این فیلد از موضوعات هم آشنا شوند.
برخی با ایده اول موافقند و بعضی از دانشجوها هم با ایده دوم موافقند.
اما اگر کمی منصف باشیم باید بگوئیم ایده دوم ایده خیرخواهانه تری می باشد.
استادی که راه دوم را در پیش می گیرد برای راهنمایی دانشجو در راه تهیه و تنظیم طرح تحقیق خود باید دست به مطالعه بزند و فرآیند های مهم موجود در فیلد جدید کاری را بشناسد.
البته باید گفت که شاید این رفتار باب طبع بیشتر اساتید مخصوصا اساتید جوان باشد اما برای اتخاذ این نوع تصمیم استاد باید تا حد زیادی هم نسبت به دانشجو مطمئن باشد.
بسیاری از دانشجویان وقتی با صداقت استاد مواجه می شوند که به آنها می گوید با موضوع معرفی شده زیاد آشنایی ندارد، زبان به گلایه می گشایند و استاد را متهم به بی سوادی و .... می کنند.
اما این اساتید به دنبال کشف راه های تحقیقی مناسب تر و بهتر هستند و اگر دانشجوی هم پای خود را بیابند می توانند همکاری مناسبی با آنها داشته باشند.
اینکه استاد بیاید و بر اساس موضوعاتی که دانشجویان سال های گذشته او پایان نامه تهیه نمودند دست به تعریف موضوع برای دانشجویان جدید بزند چندان جالب و جذاب نیست و در نهایت ماحصل آن صرف نظر از هزینه و زمانی که تلف می شود، خیلی کم اثر می باشد.
البته باید اینجا توضیح داد که برخی از اساتید در حال انجام تحقیقی گسترده و با هدفی بزرگ در یک شاخه خاص هستند از همین رو دانشجویان خود را به سمت انجام کارهای به سمت انجام چارجوب های خاصی از موضوع مورد نظر سوق می دهد.
اینگونه از اساتید به دنبال تشکیل کارگروه های جوان و فعال هستند و تلاش می کنند تا با انجام این نوع فعالیت ها در زمینه موضوع مورد بررسی خود در طی چند سال به نتایج بزرگ و مفید برسند.
برای این دسته از اساتید باید گفت نه تنها کارشان قانونی و مشروع می باشد بلکه از نظر علمی و فنی و ایجاد انگیزه در بین دانشجویان بسیار مفید می باشد.
زیرا کار پایان نامه که برای دانشجویان یک الزام برای اخذ مدرک تحصیلی می باشد همراه و همگام با یک کار تحقیقی گسترده که منافع جمعی در آن می باشد پیش می رود.
در این بین وقتی نتایج انتهایی کار مشخص می شود دانشجویانی که در طی سالهای انجام طرح فعالیت نمودند به خاطر اینکه در کسب گوشه ای از نتایج تحقیق با انجام کار های تحقیقی خود نقش داشته اند، خوشنود خواهند بود و البته نتیجه کارشان هم در قالب یک طرح جامع و قوی به چاپ می رسد که می تواند برای رزومه علمی دانشجو بسیار مفید باشد.
البته هر کدام از رویکرد هایی که معرفی نمودیم درکنار نقاط قوت، ضعف هایی هم دارد که مجال بررسی تک تک آنها نیست. در هر صورت یک دانشجو وقتی قدم به دوره تحصیلات تکمیلی می گذارد باید بداند هدفش چیست.
داشتن رویاهای بزرگ و بلند نه تنها بد نیست بلکه کمک می کند تا دانشجو به موفقیت های چشمگیری دست یابد.
متاسفانه به دلیل ضعف سیستم آموزشی کشور بسیاری از دانشجویان دوره های تحصیلی حتی در مقاطع ارشد و دکتری هدف خود را از تحصیل نمی دانند یا اینکه با هدف های مادی مانند ارتقاء شغل و سمت و افزایش حقوق و در مواردی تاسف بار برای حفظ پرستیژ راهی دوره های تحصیلی می شوند.
دانشجویانی که اهداف بزرگ و بلند مدت خود را در افق های علمی و تحقیقی برنامه ریزی می کنند می توانند با کمک کارشناسان تحقیقی خبره مانند استاد راهنما و اساتید مشاور و اعضای هیئت های علمی قدم در مسیری درست بگذارند.
