روش تحلیل محتوا نوعی روش تحقیق است و در پایان نامه نویسی کارشناسی ارشد علوم رفتاری بویژه علوم تربیتی کاربرد بسیار دارد.
روش تحلیل محتوا :
« تحلیل محتوا » روشی است که به منظور دست یابی به ویژگی های مختلف پیام ، دیدگاه ها و اندیشه های صادر کننده پیام ، علل صدور پیام و آثار پیام ، برای تجزیه و تحلیل عینی و منظم پیام های مختلفی که از طرق گوناگونی مبادله می شود به کار می رود .
بر این اساس ، اگر محققی بخواهد به بررسی محتوای پیام هایی که به طرق مختلف صادر شده اند بپردازد ، مناسب است از این روش استفاده کند .
این پیام ها می توانند به اشکال مختلف صادر شوند ، از جمله : کتاب ، مقاله ، سخنرانی ، مصاحبه ، فیلم ، نوار ، عکس ، پوستر ، نامه ، پرسشنامه و هرگونه پیام دیگری که بتوان به روش های خواندن ، شنیدن و دیدن ( یا حواس دیگر ) دریافت کرد .
به طور کلی میتوان برای تحلیل همه انواع اسناد همه پیام های شنیداری و دیداری از این روش استفاده کرد .
تحلیل محتوا روشی است که از طریق ان می توان از متون یا گفتار های مختلفی که از سوی شخصی صادر شده است به علت های صدور پیام و اندیشه های صادر کننده پیام را در متن پیام به صورت صریح وجود ندارد پی برد .
با استفاده از این روش می توان اثار این پیام را بر روی رفتار ، گفتار و اندیشه های دریافت کننده گان آنها بررسی کرد . همچنین تحلیل محتوا می تواند بر روی فیلم ها ، عکس ها و سایر اشکال پیام به کار برده شود .
در بسیاری از موارد ، تحلیل محتوا شامل بررسی کمی یا شکلی پیام ها می شود .
در این حالت ویژگی های کمی و صوری پیام ها تحلیل می شود .
در باره موارد کاربرد تحلیل محتوا می توان گفت که این روش یکی از پر کاربرد ترین روش های تجزیه و تحلیل است . هر محققی برای شناسایی ، از منابع مختلف پیام ( که ذکر شد ) استفاده می کند .
در بسیاری از موارد نمی توان به صورت صریح همه نظرات نویسندگان یا سخن رانان و مانند این ها را از متن پیام دریافت کرد .
اغلب برای پی بردن به محتوا ی این نظرات ، لازم می شود از روش تحلیل محتوا استفاده کرد .
تحلیل محتوا در ای موارد با توجه به شرایط زمانی ، مکانی ، فکری ، فرهنگی ، سیاسی و نظیر این ها صدور پیام از طرف صادر کنندگان پیام ( نویسنده ، گوینده و مانند این ها ) به نتیجه گیری درباره اندیشه ها و نظرات یا سایر ابعاد کیفی و کمی متن پیام می پردازد و نظرات گوینده و نویسنده را روشن می کند .
بر این اساس تحلیل محتوا می تواند در تحلیل متن های گوناگون و در مراحل مختلف تحقیق ، حتی برای جمع آوری اطلاعات و داده های آماری در مراحل شناسایی نیز به کار گرفته می شود و به طور مقطعی به تحلیل متون بپردازد .
این تحلیل ، بخشی از فعایت های لازم برای شناسایی است ، اما در مواردی که هدف تحقیق ، استخراج نتایج از متون و سایر پیام ها باشد ، روش تحلیل محتوا روش اصلی تحقیق است ، مانند اینکه بخواهیم دیدگاه های اقتصادی حضرت امام خمینی (س) را از آثار و سخنرانی های ایشان استخراج کنیم .
