متغییر میانجی گر با شیوه های تحلیل همبستگی تفکیکی و نیمه تفکیکی مطالعه می شود ؛ در صورتی که متغییر تعدیل گر با روش بررسی تعامل و به وسیله ی تحیلیل واریانس دنبال می شود. اگر متغییری میانجی گر باشد، به کمک آن میتوان وضعیت نمره ی آزمودنی را در متغییر وابسته تشخیص داد.
متغیر میانجی و تعدیل کننده در spss
متغییر میانجی گر با شیوه های تحلیل همبستگی تفکیکی و نیمه تفکیکی مطالعه می شود ؛ در صورتی که متغییر تعدیل گر با روش بررسی تعامل و به وسیله ی تحیلیل واریانس دنبال می شود.
اگر متغییری میانجی گر باشد، به کمک آن میتوان وضعیت نمره ی آزمودنی را در متغییر وابسته تشخیص داد.
برای نمونه، در صورت میانجی گر بودن حواس پرتی میان متغییر دلواپسی و میزان حوادث، میتوان ادعا کرد کسانی که نمره ی حواس پرتی آنها بالاست، میزان حوادث رانندگی آنها نیز بالا خواهد بود.
اما اگر حواس پرتی رابطه ی میان متغییر مستقل و وابسته را تعدیل کند، به هیچ وجه نمیتوان وضعیت میزان حوادث افراد با یک تببین خطی از روی متغییر مستقل و تعدیل گر مشخص کرد.
به بیان دیگر، نمی توان اظهار داشت کسی که نمره ی او در حواس پرتی و دلواپسی او بالاست ، میزان حوادث رانندگی او نیز بالا خواهد بود.
این گزاره ی مذکور، یک تببین خطی است و برای موفقیت هایی مناسب است که متغییر واسطه ای از نوع میانجی گر جزیی باشد.
اگر متغییر واسطه ای از نوع میانجی گر کامل باشد، میتوان اظهار داشت به صرف نمره ی بالا در متغییر میانجی گر ، نمره ی آزمودنی در متغییر وابسته بالا خواهد بود.
از آن جا که در صورت کامل بودن میانجی گری ضریب استاندارد رگرسیون متغییر مستقل بی معنی خواهد بود، هیچ نیازی به نمره ی متغییر مستقل برای پیش بینی وابسته نیست .
برای شناسایی وضعیت نمره ی افراد در متغییر وابسته باید از نمودار تعاملی استفاده کرد و یا به وارسی میانگین متغییر وابسته در سطوح گوناگون ترکیبی متغییر مستقل و تعدیل گر پرداخت.
توجه داشته باشید در هنگامی که یکی متغییر واجد نقش تعدیل گر است، برای پیش بینی متغییر وابسته باید از ضریب رگرسیون مضروب متغییر مستقل و تعدیل گر در معادله ی رگرسیون استفاده کرد.
متغییرهای تعدیل گر اغلب متغییرهایی هستند که در گذر زمان در مقابل تغییر مقاومند (همانند ویژگی های شخصیتی ، جنسیت، قومیت و ...) ، اما متغییرهای میانجی گر به دلیل اثرپذیری از متغییرهای دیگر به سهولت تغیر می کنند(مانند اضطراب، امیدواری، صداقت، خلق و ...). البته دسته ی گسترده ی دیگری از متغییرها وجود دارند که به هر دو شکل تعدیل گر و میانجی گر قابل بررسی هستند (مانند روش های مقابله ای ، سرسختی، حمایت های اجتماعی و ...) به بیان دیگر یکی از وجوه تمایز متغییرهای میانجی گر از متغییرهای تعدیل گر درون زاد بودن آنهاست.
برای نمونه ، افزایش عزت نفس منجر به تغییراتی در باورهای غیرمنطقی انسان می شود و یا کنترل دلواپسی سطح حواس پرتی و باورهای غیرمنطقی متغییرهای درون زاد ارگانیزم هستند و به راحتی قابل دستکاری هستند .
ادامه دارد ...
