آنالیز و تحلیل واریانس سه طرفه یا چند طرفه یکی از مباحث مهم در spss است که برای انجام تحلیل آماری داده های مقاله یا پرسشنامه و پایان نامه روانشناسی یا دیگر رشته ها به کار تحلیل گر خواهد آمد.
انجام تحلیل واریانس سه طرفه:
روش کار برای انجام تحلیل واریانس سه طرفه برای طرح های عاملی با نمونه های مستقل از موارد هر خانه درباره ی تاثیرات نوع رویه (دیداری، شنیداری، هیچکدام)، بار شناختی (عدم بار، وجود بار) و نوع آزمون (آشکار و مجازی) بر میانگین تعداد کلمات مطالعاتی به وجود آمده، در زیر نشان داده می شود.
1- از منوی Analyze، مدل General Linear Model و سپس Univariate را انتخاب کنید.
2- متغیر وابسته را به Dependent Variable انتقال دهید.
1- متغیر مستقل را به Fixed Foctor(s) انتقال دهید.
1- روی Options کلیک کنید.
1- برای انتخاب هر یک از گزینه ها روی آن ها کلیک کنید. 2- روی Continue کلیک کنید. 3- روی Plots کلیک کنید. 4- فاکتوری را که می خواهید روی محور x رسم کنید به محدوده ی Horizontal Axis انتقال دهید. 5- فاکتوری را که می خواهید سطوحش را با استفاده از خطوط مجزا ترسیم کنید به محدوده ی Separate Lines انتقال دهید. 6- فاکتوری را که می خواهید با استفاده از خطوط مجزا سطوحش را ترسیم کنید به محدوده ی Separate Plots انتقال دهید.
1- روی Add کلیک کنید.
1- روی Continue کلیک کنید.
1- برای اجرای تحلیل روی Ok کلیک کنید.
تفسیر نتایج: ترتیب جدول ها و نمودارهایی که توسط فرآیند بالا به وجود آمدند معادل با ترتیب تحلیل واریانس دو طرفه است که قبلا توصیف شدند.
از روی جدول تحلیل واریانس زیر می توان تاثیرات اصلی و متقابل معنادار و همچنین اندازه های تاثیر را تعیین کرد.
با توجه به شکل قبل:
• همه ی تاثیرات اصلی معنا دارند.
• تاثیر متقابل سه طرفه معنادار است.
• تنها تاثیر متقابل دو طرفه معنادار cue*test است.
• اعداد واقع در سطر Error، در مخرج نسبت F استفاده می شوند.
مقایسات طراحی شده هم به خوبی آزمون های تعقیبی و مقایسات چندگانه می تواند برای میانگین های حاشیهای هر فاکتور یک طرح سه فاکتوره به کار گرفته شود که از شیوه هایی تحلیل واریانس سه طرفه استفاده می شوند.
تمرین:
1- یک شرکت داروسازی برای تعیین این که آیا داروی جدید تاثیری بر احساس افسردگی تاثیر دارد، تعدادی زن و مرد را به صورت تصادفی انتخاب کرد که آنان داروی جدید یا داروی استاندارد را در یکی از 4 سطح دز دریافت می کردند(0،20،40،mg60).
میزان افسردگی (افسردگی کمتر= مقادیر کم ) برای شرکت کننده ها در جدول زیر نشان داده می شود:
مردها
زن ها
داده ها را با حالتی مناسب برای اجرای تحلیل واریانس سه طرفه طوری وارد spss کنید که تاثیرات جنسیت (زن و مرد)، دارو (استاندارد و جدید ) و دز دارو (0،20،40،60) بر روی میانگین افسردگی را ارزیابی کند.
- تحلیل واریانس سه طرفه را انجام دهید طوری که شامل نمودارهای خطی مجزا برای زن ها و مردها باشد که سطوح دز دارو را روی محور x نشان می دهد برای این کار از خطوط مجزایی برای هر دارو استفاده کنید. نتیجه ی تحلیل را توصیف کنید.
- معین کنید که آیا تاثیراتی خطی بر میانگین های حاشیه ای دز دارو وجود دارد.
نتایج را به صورت مقدار F گزارش دهید و مقدار مربعات اتای جزئی را مشخص کنید.
