این متن یک نمونه درمان رفتاری در روانشناسی بالینی است که به ترس از آسانسور پرداخته است و همراه با شرح کامل جلسات آمده است.
مشکل مطرح شده: آزمودنی هراس شدید نسبت به آسانسور دارد.
تعریف عملیاتی: آزمودنی هر وقت که خواست در آسانسور را باز کند سوار شود دکمه آسانسور را بزند و آسانسور حرکت کند و اینکار را به تنهایی و حداقل روزی یک بار و به مدت 2 ماه انجام دهد.
الگوی درمانی: حساسیت زدایی منظم (خیالی) برای بر طرف کردن هراس از آسانسور 3 مرحله را طی می کنیم:
1. ایجاد سلسله مراتب اضطراب: در این مرحله توالی رویدادی اضطراب زا را برای آزمودنی از خفیف ترین تا شدید ترین مرتب می کنیم. برای مشخص کردن توالی اضطراب از مشاهده و مصاحبه استفاده می کنیم.
و از طریق مصاحبه با بیمار صحنه های که موجب اضطراب وی می شود را به صورت عینی و ملموس مشخص می کند. و سلسه مراتب رویدا اضطراب زا را به این صورت مشخص می کنیم:
1. وارد راهرور شدن
2. نزدیک در آسانسور
3. کنار آسانسور ایستادن
4. در آسانسور را باز کردن
5. سوار شدن آسانسور
6. دکمه را زدن
7. آماده حرکت بودن
8. حرکت کردن آسانسور
2) آموزش آرمیدگی: در این مرحله به درمانجو یاد می دهیم تا ماهیچه های مختلف بدن خود را به آرامش کامل در آورد. ابتدا از درمانجو می خواهیم یک دسته از ماهیچه های بدن خود را به حالت انقباض در آورد و بعد از درمانجو خواسته می شود تا یان تمرین انقباض و شل کردن عضلات را با تمامی قسمتهای بدن خود انجام دهد.
و از درمانجو می خواهیم که این تمرین را در منزل انجام دهد و هر وقت که درمانگر از او خواست بتواند خود را به حالت آرمیدگی کامل در آورد.
نکته: آموزش آرمیدگی و تهیه سلسه مراتب موقعیت های خیالی نامطبوع، چندین جلسه پا به پای هم پیش می روند.
3) حساسیت زدایی: در این مرحله از درمانجو می خواهیم تا روی صندلی دراز بکشد و خود را به حالت آرمیدگی کامل در آورد و یک صحنه آرامش بخش را تجسم کند. سپس از او می خواهیم تا اولین صحنه سلسه مراتب اضطراب را تجسم کند. اگر درمانجو به هنگام تجسم این صحنه کمترین اضطراب را احساس کرد ، با بلند کردن یکی از انگشتان به ما علامت می دهد.
بلافاصله از او می خواهیم تا دیگر به آن صحنه فکر نکند و به صحنه ای که قبلا تجسم کرده بود باز گردد. اگر هیچ اضطراب احساس نکرف پس از گذشت 15 تا 30 ثانیه حالت آرامش، دوباره همان صحنه را تجسم کند و پس از دوباره تجسم کردن ان صحنه بدون اضطراب از او می خواهیم تا صحنه دوم را تجسم کند.
به این طریق درمانجو از ضعیف ترین صحنه به قوی ترین صحنه پیش می رود و در هر مرحله از حالت آرمیدگی با اضطراب حاصل از آن مقابله می کند.
