چند نمونه درمان شناختی رفتاری در روانشناسی و مشاوره

درمان شناختی رفتاری در روانشناسی و مشاوره الگوی عملی و راهنمای ویژه ای برای آموزش دارد که در این بخش چند نمونه آورده ایم.

 الگوی درمان شناختی- رفتاری برای پرخاشگری :

جلسه اول

برقراری رابطه،آغاز یادگیری درباره احساسات و نیز انجام هدف گذاری.

جلسه دوم

آموزش درباره احساسات مختلف، توجه به احساس دیگران با نگاه به حالات چهره و زبان بدن آنها، آموزش درباره تغییر احساسات در طول روز و همه روزه.

جلسه سوم

آگاهی از تغییرات فیزیکی در بدن، آموزش درباره ارتباط بین نشانه های بدنی و شیوه تفکر، احساس و رفتار.

جلسه چهارم

کمک به تشخیص افکار، آموزش درباره چگونگی تاثیر افکار ما بر احساسات و اعمال ما.

جلسه پنجم

ادراک ارتباط بین افکار، احساسات، نشانه های بدنی و اعمال، مشاهده چگونگی اثر گذاری تغییر در افکارف احساسات، نشانه های بدنی یا اعمال بر دیگر پیوندها.

جلسه ششم

آموزش امکان وجود شیوه های فکری متفاوت با شیوه فکری خود ما، آموزش سوالاتی که ما را در فهم بهتر موضوعات نگران کننده ذهنمان یاری می کنند

جلسه هفتم

آموزش شیوه های جایگزین توجه به مشکلات. آموزش نگاه عملی به شیوه حل مساله خود با توجه به شواهد و حقایق به جای حدس و گمان، توجه به تاثیر افکار مثبت بر احساس.

جلسه هشتم

ایجاد یک طرح 6 گام برای هدف گذاری، تشویق اعضا برای کار با یگدیگر و حمایت از یکدیگر در مشکلات

جلسه نهم

آموزش درباره اینکه چطور هر فرد متفاوت با دیگران بوده و درباره چیز های مختلفی نگران است، چگونه برخی از افکار و احساسات می توانند با عث تداوم احساسات بد فرد می شوند، شناسایی شیوه های مختلفی که افراد برای محافظت خود در برابر نگرانی ها استفاده می کنند.

جلسه دهم

یادگیری اینکه چگونه مشکلات خود را به گام های کوچکتر و قابل دستیابی تر بشکنیم، توجه به اینکه الگو برداری فردی که به خوبی با مسائل خود مواجه می شود می تواند سودمند باشد.

الگوی درمان شناختی- رفتاری برای وسواس شست و شو :

جلسه اول

ایجاد ارتباط و بحث در باره منطق درمان

جلسه دوم تا پنجم

در این مرحله پنج گروه از باورها از طریق تبیین نقش آنها در ابقای سوگیری های شناختی که موجب شکل گیری ارزیابی های معیوب از فرایند درمان و تبع ان ابقای نشانه ها می شوند، مد نظر قرار می گیرد: 1. بیش برآوری اهمیت افکار2. بیش برآوردی میزان خطر احتمالی3. بیش برآوردی پیامدهای اضطراب 4. کمال گرایی5. مسولیت پذیری بیش از حد و افراطی.

جلسه ششم و هفتم

در ادامه درمان به سمت شناسایی باورهای کلیدی و چگونگی چالش با آنها هدایت شده و با راهبرد های درمانی آشنا می شوند.

جلسه هشتم و نهم

مواجهه و پیشگیری از پاسخ است. مواجهه از طریق مواجهه ی عینی یا نوار صوتی و مبنای سلسله مراتب از افکار وسواسی انجام می گیرد که قبلا توسط درمانگر و بیمار تعیین شده است.

جلسه دهم و یازدهم در این جلسه مواجهه و پیشگیری از پاسخ تا اشکار شدن کامل باورها ی شناختی و کاهش نسبی اضطراب ادامه می یابد و پس از آن درمان بر اصلاح شناختی متمرکز خواهد بود.

جلسه دوازدهم این مرحله بر پیشگیری از عود بیماری متمرکز می شود.

الگوی درمان شناختی- رفتاری برای مشکل به خواب رفتن :

جلسه اول

برقراری رابطه، بیان اهداف و روند کار جلسات

جلسه دوم

بحث در زمینه خواب مناسب و ویژگی های آن، ارائه اطلاعات درباره اثرات خواب بر سلامت جسمی و روانی

جلسه سوم

بررسی نگرانی های مختلف و شناخت های نامناسب مربوط به خواب و بی خوابی، آموزش ثبت افکار و مواجهه با نگرانی ها

جلسه چهارم

آموزش بهداشت خواب و شرایط لازم برای خواب مناسب

جلسه پنجم

تشریح مفهوم شرطی شدن و نقش آن در بی خوابی

جلسه ششم

ارائه دستورالعمل های لازم برای مقابله با بی خوابی در مکان خواب و آموزش آرام سازی

جلسه هفتم

ادامه آموزش آرام سازی و رفع اشکال

جلسه هشتم

بررسی مشکلات

الگوی درمان شناختی- رفتاری برای درمان فوبی گربه :

جلسه اول

برقراری رابطه، مروری بر ساختار جلسات، قوانین و اهمیت انجام دادن آن و مطرح کردن و مشکلات افراد در رابطه با فوبی گربه، و ارائه اطلاعات به مراجع در رابطه با فوبی، تن آرامی و منطق درمان شناختی.

جلسه دوم

مراجع مرحله اول آرمیدگی پیشرونده عضلانی را آموزش دیده و تمرین می کند و آموزش به مراجع در مورد واقعیت و برداشت ذهنی آگاهی و تفاوت بین احساس و افکار بررسی رفتار های اجتنابی ، شناسایی افکار اضطراب زا، ارائه تکالیف خانگی.

جلسه سوم

مرور تکلیف، آموزش مرحله دوم آرام سازی پیش رونده و به تفکر داشتن مراجع با پرسش از آنها که در مواجهه با گربه دچار چرا ترس می شود؟ و استفاده از تکنیک های شناختی برای به چالش کشیدن افکار اضطراب زا و ایجاد تفسیر و پیش بینی های جایگزین، هراس زدای و ارائه تکلیف

جلسه چهارم

مرور تکلیف، آموزش مرحله سوم آرام سازی پیش رونده، شناسایی رفتار های نگران کننده، شناسایی رفتار های اجتبابی و ارائه تکلیف.

جلسه پنجم

مرور تکلیف، آموزش مرحله چهارم آرام سازی پیش رونده ، شناسایی و بررسی باورهای اصلی و ارائه تکلیف.

جلسه ششم تا نهم

مرور تکلیف، ادامه و شناسایی و بررسی باورهای اصلی، ادامه شناسایی و بررسی باورهای نگران کننده فراشناختی، ایجاد دیدگاههای جدید، تمرین آرمیدگی پیشرونده و تجسم رویداد های اضطراب زا ، ارائه تکلیف.

جلسه دهم ادامه مولفه درمان قبلی در صورت نیاز و پیشگیری از عود.

منابع:

ادینگر، جک. دی و کارنی، کالین. ایی. (بی تا). غلبه بر بی خوابی، رویکرد درمان شناختی-رفتار(راهنمای درمان). ترجمه هامایاک اوادیس یانس (1392).

تهران: نیوند. رمضانی، ولی الله و موسوی، علی محمد. (1386). دروامن وسواس فکری( مداخله شناختی-رفتاری). روان شناسی و اطلاع رسانی، شماره 2: ص 25-21.

Hazlett-Stevens H.) 2008( Psychological approaches to generalized anxiety disorder: A clinician’s guide to assessment and treatment. New York, NY Springer. Clarke, G. N., Rohde, P., Lewinsohn, P. M., Hops, H., & Seeley, J. R. (1999).

Cognitive-behavioral treatment of adolescent depression: Efficacy of acute group treatment and booster sessions. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 38, 272–279.