طراحی و تدوین مدل خودشفقتی و انعطافپذیری شناختی با نقش میانجیگری نارسایی هیجانی در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی
مقایسه ناگویی خلقی، بازداری هیجانی و نارسایی هیجانی در افراد دارای شخصیت مرزی با و بدون نشانههای خودزنی
تعریف نارسایی هیجانی (Alexithymia)
نارسایی هیجانی به ناتوانی یا دشواری در شناسایی، توصیف و بیان احساسات گفته میشود. افراد مبتلا به نارسایی هیجانی در پردازش و تنظیم هیجانات دچار مشکل هستند و معمولاً هیجانات خود را با علائم بدنی یا واکنشهای غیرهیجانی بیان میکنند. این مفهوم نخستین بار توسط سیفنئوس (Sifneos, 1973) مطرح شد و با مشکلات روانشناختی مانند افسردگی، اضطراب و اختلالات روانتنی ارتباط دارد.
مفاهیم و نظریههای نارسایی هیجانی
1. نظریه ساختار سهعاملی نارسایی هیجانی (Taylor, Bagby & Parker, 1997)
بر اساس این نظریه، نارسایی هیجانی دارای سه مولفه اصلی است:
- دشواری در شناسایی احساسات (DIF)
- دشواری در توصیف احساسات (DDF)
- تفکر عینی و متمرکز بر بیرون (EOT)
2. نظریهی عملکرد مغزی و نارسایی هیجانی
- پژوهشهای نوروساینس نشان دادهاند که نارسایی هیجانی با کاهش فعالیت در قشر پیشپیشانی (Prefrontal Cortex) و افزایش فعالیت در آمیگدال (Amygdala) همراه است که منجر به ضعف در پردازش هیجانی میشود.
3. نظریه دلبستگی و نارسایی هیجانی
- براساس این نظریه، افراد دارای سبک دلبستگی ناایمن (به ویژه دلبستگی اجتنابی) بیشتر در معرض نارسایی هیجانی قرار دارند، زیرا در کودکی یاد نگرفتهاند چگونه احساسات خود را پردازش و بیان کنند.
4. نظریهی اختلالات روانتنی (Psychosomatic Theory)
- طبق این نظریه، نارسایی هیجانی میتواند منجر به مشکلات جسمانی مانند سردردهای مزمن، فشار خون بالا و بیماریهای روانتنی شود، زیرا فرد نمیتواند احساساتش را به شکل سالمی ابراز کند.
مهمترین پرسشنامههای نارسایی هیجانی
پرسشنامههای انگلیسی:
-
Toronto Alexithymia Scale (TAS-20) – (Bagby, Parker, & Taylor, 1994)
- رایجترین ابزار سنجش نارسایی هیجانی که دارای سه زیرمقیاس است.
-
Bermond–Vorst Alexithymia Questionnaire (BVAQ) – (Bermond & Vorst, 2001)
- شامل پنج عامل: شناسایی، ابراز، پردازش هیجانات، تحلیل شناختی و تجربه هیجانی.
-
Observer Alexithymia Scale (OAS) – (Haviland et al., 2000)
- پرسشنامهای که بر اساس مشاهده و گزارش دیگران، میزان نارسایی هیجانی فرد را میسنجد.
پرسشنامههای فارسی:
- نسخه فارسی مقیاس نارسایی هیجانی تورنتو (TAS-20) – معتبرترین ابزار برای سنجش نارسایی هیجانی در پژوهشهای ایرانی.
- پرسشنامه نارسایی هیجانی بگبی و همکاران (1994) – ترجمه و اعتباریابی شده در ایران
- پرسشنامه نارسایی هیجانی BVQ فارسی – مورد استفاده در مطالعات بالینی برای بررسی مشکلات هیجانی.
موضوعات پایان نامه روانشناسی بالینی درباره نارسایی هیجانی
افق های تازه در شناخت نارسایی هیجانی
- بررسی رابطه نارسایی هیجانی و کیفیت خواب با عملکرد شناختی در بیماران مبتلا به اختلال وسواس فکری عملی
- پیش بینی نارسایی هیجانی بر اساس سبک های دلبستگی و تحمل پریشانی در دانشجویان
- بررسی اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر نارسایی هیجانی، نشخوار فکری و تنظیم هیجانی در نوجوانان مبتلا به افسردگی
- مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی و رفتار درمانی دیالکتیکی بر نارسایی هیجانی، سازگاری اجتماعی و نشانه های اضطراب در افراد دارای اضطراب اجتماعی
- مقایسه نارسایی هیجانی در بیماران مبتلا به میگرن مزمن و بیماران مبتلا به کمردرد مزمن
راهکارهای درمانی و توانبخشی هیجانی
- بررسی ویژگیهای روانسنجی پرسشنامه نارسایی هیجانی در جمعیت بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی
- بررسی اثر تنظیم شناختی هیجان، حمایت اجتماعی و درماندگی روانشناختی با تاکید بر نقش میانجی نارسایی هیجانی در بیماران مبتلا به سرطان
- طراحی و اعتبار یابی بسته مداخلهای مبتنی بر پذیرش و تعهد و بررسی تاثیر آن بر نارسایی هیجانی، کمالگرایی و بهزیستی روانشناختی در دانشجویان
- تدوین و اعتباریابی برنامه ذهن آگاهی و بررسی اثربخشی آن بر نارسایی هیجانی، پریشانی روانشناختی و کیفیت زندگی در زنان مطلقه
- مدلسازی معادلات ساختاری نارسایی هیجانی بر اساس ناگویی خلقی و اضطراب اجتماعی با میانجیگری عدم تحمل بلاتکلیفی در دانشآموزان
در جستجوی معنا: روابط علّی و ساختاری نارسایی هیجانی
- مدل معادلات ساختاری نارسایی هیجانی بر اساس اجتناب تجربی و طرحواره های ناسازگار اولیه با نقش میانجی استرس ادراک شده و نقش تعدیل کننده سبک مقابلهای در دانشجویان
- روابط علّی ساختاری نارسایی هیجانی و اهمال کاری تحصیلی با انگیزه پیشرفت در دانشجویان با میانجیگری خودناتوانسازی
- طراحی و تدوین مدل خودشفقتی و انعطافپذیری شناختی با نقش میانجیگری نارسایی هیجانی در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی
- مقایسه ناگویی خلقی، بازداری هیجانی و نارسایی هیجانی در افراد دارای شخصیت مرزی با و بدون نشانههای خودزنی
- مقایسه ناگویی خلقی و نارسایی هیجانی در افراد دارای اختلال استرس پس از سانحه و افراد عادی
هیجان های گمشده در زندگی اجتماعی
- بررسی رابطه نارسایی هیجانی و تعاملات اجتماعی با رضایت زناشویی در زنان متاهل
- پیش بینی نارسایی هیجانی بر اساس سبکهای تربیتی والدین و هوش هیجانی در نوجوانان
- بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر نارسایی هیجانی، نشخوار فکری و کیفیت زندگی در زوجین دارای تعارض زناشویی
- مقایسه اثربخشی درمان شناختی-رفتاری و طرحواره درمانی بر نارسایی هیجانی، بهزیستی روانشناختی و احساس تنهایی در سالمندان
- مقایسه نارسایی هیجانی در افراد دارای تجارب طلاق و افراد در روابط پایدار زناشویی
پدیدارشناسی هیجانی در اختلالات روانپزشکی
- بررسی ویژگیهای روانسنجی پرسشنامه نارسایی هیجانی در افراد مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر
- بررسی اثر تحمل ابهام، حساسیت اضطرابی و انعطافپذیری شناختی با تاکید بر نقش میانجی نارسایی هیجانی در بیماران مبتلا به اختلال وحشت زدگی
- طراحی و اعتبار یابی بسته آموزشی مبتنی بر تنظیم هیجان و بررسی تأثیر آن بر نارسایی هیجانی، کیفیت خواب و نشخوار فکری در افراد دارای افسردگی اساسی
- تدوین و اعتباریابی برنامه درمان مبتنی بر شفقت و بررسی اثربخشی آن بر نارسایی هیجانی، ناگویی خلقی و شرم در مبتلایان به اضطراب اجتماعی
- مدل معادلات ساختاری نارسایی هیجانی بر اساس ناامیدی، سبکهای فرزندپروری و راهبردهای مقابلهای با نقش میانجی تحمل ناراحتی در نوجوانان
هیجانات و اختلالات جسمانی مرتبط با روانشناسی بالینی
- بررسی رابطه نارسایی هیجانی و شدت درد با میزان ناتوانی در بیماران مبتلا به درد مزمن
- پیش بینی نارسایی هیجانی بر اساس کیفیت خواب و تاب آوری در بیماران مبتلا به دیابت نوع 2
- بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر نارسایی هیجانی، اضطراب سلامت و بهزیستی روانشناختی در بیماران قلبی عروقی
- مقایسه اثربخشی درمان شناختی-رفتاری و ذهنآگاهی بر نارسایی هیجانی، افسردگی و خستگی مزمن در بیماران مبتلا به فیبرومیالژیا
- مقایسه نارسایی هیجانی در بیماران مبتلا به سندرم روده تحریک پذیر و بیماران مبتلا به زخم معده
مسیرهای تازه در رواندرمانی و آموزش هیجانی
- بررسی ویژگیهای روانسنجی نسخه فارسی مقیاس نارسایی هیجانی در جامعه دانشجویی
- بررسی اثر تنظیم شناختی هیجان، هوش هیجانی و کمالگرایی با تاکید بر نقش میانجی نارسایی هیجانی در معلمان مدارس ابتدایی
- طراحی و اعتبار یابی بسته آموزشی خودتنظیمی هیجانی و بررسی تأثیر آن بر نارسایی هیجانی، استرس تحصیلی و خودکارآمدی در دانشآموزان
- تدوین و اعتباریابی بسته مداخلهای مبتنی بر شناخت درمانی و بررسی اثربخشی آن بر نارسایی هیجانی، کاهش علائم افسردگی و کیفیت زندگی در سالمندان
- مدلسازی معادلات ساختاری نارسایی هیجانی بر اساس خودکارآمدی تحصیلی و حمایت اجتماعی با میانجیگری استرس تحصیلی در دانشجویان
هیجانات و کارکردهای شناختی و رفتاری
- بررسی رابطه نارسایی هیجانی و عملکرد شناختی با کنترل توجه در افراد دارای اختلال نقص توجه و بیشفعالی
- پیش بینی نارسایی هیجانی بر اساس تمایلات اعتیادی و تنظیم شناختی هیجان در دانشجویان
- بررسی اثربخشی مداخله مبتنی بر ذهنآگاهی بر نارسایی هیجانی، انعطافپذیری شناختی و توانایی حل مسئله در نوجوانان
- مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی و تنظیم هیجان بر نارسایی هیجانی، رفتارهای تکانشی و انگیزش پیشرفت در دانشجویان
- مقایسه نارسایی هیجانی در افراد دارای اختلال خوردن و افراد دارای وزن نرمال
